Truyện cổ tch Ngưu Lang Chức Nữ lin quan đến cc
sao Chức Nữ (Vega) v
sao Ngưu Lang (Altair), dải
Ngn H
(the Milky Way) v hiện tượng
mưa ngu diễn ra vo đầu thng Bảy m lịch ở Việt Nam. Trong truyện cổ
tch
Trung Quốc cũng c nhắc tới Ngưu Lang (牛郎) v Chức Nữ (織女) nhưng nội
dung cu chuyện cũng như cc dị bản th khng giống với truyện của
Việt
Nam
.
Thất tịch (Trung Quốc)
Trn bầu trời ban đm về cuối ma h người ta nhn thấy cc ngi sao
Ngưu Lang (Altair) v Chức Nữ (Vega) rất cao trn bầu trời
đm v người Trung Quốc đ sng tạo ra cu chuyện tnh yu c nhiều dị bản
như sau:
Chng chăn b trẻ tuổi c tn gọi Ngưu Lang (牛郎 - tức
sao Altair hay chng chăn b, l sao Ngưu Lang) nhn thấy bảy c tin
xinh đẹp đang tắm trong hồ v đang đa giỡn vui vẻ với nhau. Được cổ vũ
bởi người bạn đồng hnh tinh qui l một con b đực, chng đ lấy trộm vy
o của họ v chờ đợi xem điều g sẽ xảy ra. Cc nng tin đ cử c em t
v xinh đẹp nhất c tn gọi l Chức Nữ (織女 - tức
sao Vega hay nng tin dệt vải) ra để lấy lại vy o. Nng đnh phải
lm theo, nhưng do Ngưu Lang đ nhn thấy thn thể trần tục của Chức Nữ
nn nng đnh chấp thuận lời cầu hn của chng (đng như cu "Nam nữ thụ
thụ bất thn" của lễ gio phong kiến). Nng đ chứng tỏ mnh l một người
vợ tuyệt vời, cn Ngưu Lang l một người chồng tốt v họ đ sống bn nhau
hạnh phc. Nhưng
Thin Hậu (trong một số dị bản l mẹ Chức Nữ) nhận ra rằng một kẻ tầm
thường (tức Ngưu Lang) lại dm cưới một nng tin đẹp v b đ đin tiết (trong
cc dị bản khc, Thin Hậu bắt Chức Nữ quay lại lm cng việc dệt cc đm
my ngũ sắc trn bầu trời v nng đ khng lm cng việc đ kể từ khi lấy
chồng). Rt ci kẹp tc của nng ra, Thin Hậu đ vạch ra một con sng
rộng trn bầu trời để chia cắt đi tnh lang mi mi (v thế tạo ra
sng Ngn
v trn thực tế người ta nhn thấy cc sao Ngưu Lang v Chức Nữ nằm ở hai
bn của dải Ngn H).
Chức Nữ phải vĩnh viễn ngồi trn một bờ sng, buồn b dệt vải, cn Ngưu
Lang chỉ nhn thấy vợ mnh từ xa v phải chịu trch nhiệm nui hai con (tức
hai ngi sao bn cạnh n l
Aquila -β v -γ).
Nhưng c một ngy, tất cả cc con
quạ cảm thấy thương hại họ v chng bay ln trời để lm cầu (鵲橋, "
kiều") pha trn
sao Deneb trong
chm sao Cygnus để đi vợ chồng c thể gặp nhau trong một đm, l đm
thứ bảy của thng Bảy m lịch.
Dị bản
- Dị bản ny cho l Ngọc Hong, hay cha của Chức Nữ l người đ tch
đi tnh nhn ra để họ ch tm vo cng việc thay v chuyện yu đương.
- Sao Deneb l nng tin đi km khi đi tnh nhn gặp nhau trn cầu
Thước.
Lễ hội
Thất tịch (七夕- Qi Xi), đi khi được người phương Ty gọi
l Ngy Valentine
Trung Quốc diễn ra vo ngy 7 thng 7 m lịch. N l ngy hội
truyền thống ở Trung Quốc để cc c gi trẻ trưng by cc đồ nghệ thuật tự
tạo trong ngy ny v để cầu mong lấy được ng chồng tốt. N cn c cc
tn gọi khc như:
- Khất xảo tiết (乞巧節; qǐ qiǎo ji - Lễ hội thể hiện ti năng)
- Thất thư đản (七姐誕; qī jiě dn - Sinh nhật c em thứ bảy)
- Xảo tịch (巧夕; qiǎo x - Đm kỹ năng)
Nhật Bản cũng kỷ niệm lễ hội ny, gọi l
lễ hội Tanabata, để kỷ niệm ngy gặp gỡ của Orihime (tức Vega) v
Hikoboshi (tức Altair).
Thin văn
Khoảng cch của Ngưu Lang v Chức Nữ đến
Tri
Đất rất xa. Sao Ngưu Lang cch Tri Đất khoảng 16
năm nh sng. Sao Chức Nữ cn xa hơn nữa: 23 năm nh sng. V ở xa như
vậy, nn chng ta chỉ thấy hai thin thể ny như hai chấm sng nhỏ trn
bầu trời. Với khoảng cch như vậy, nếu cứ cho l họ c thể đi với vận tốc
cỡ 1.000 km/h (khoảng bằng vận tốc
my bay phản lực) th cũng mất tới 43 triệu năm mới gặp nhau được chứ
khng phải như trong truyện cổ tch.
Thực tế, Ngưu Lang v Chức Nữ l hai định tinh lớn hơn cả
Mặt
Trời. Thể tch của Ngưu Lang lớn gấp 2 lần v của Chức Nữ gấp 21 lần
Mặt Trời. Bề mặt của Ngưu Lang nng tới 9.000 độ C (Mặt Trời l khoảng
6.000 độ C) v cường độ nh sng mạnh gấp 10 lần của Mặt Trời. Chức Nữ cn
dữ dội hơn nhiều, với nhiệt độ bề mặt ln tới 10.000 độ C, v n c nh
sng mu sng xanh.
